Money.plTechnologieNauka i wiedzaLeksykon PTAplaneta
Leksykon Polskiego Towarzystwa Astronomicznego
A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U W Z

planeta

Ciało niebieskie o średnicy rzędu 1000 km i więcej, okrążające gwiazdę, nie mające własnego źródła energii. Oznacza to, że w jej wnętrzu nie zachodzą reakcje termojądrowe. W przeciwieństwie do gwiazd, planety nie świecą własnym światłem, ale tylko go odbijają. W Układzie Słonecznym jest 8 planet: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun. Nazwy planet pochodzą od imion rzymskich bogów, za wyjątkiem Ziemi i Urana. Pierwsze cztery planety są planetami wewnętrznymi, skalistymi. Ich rozmiary i budowa są podobne do Ziemi. Z kolei pozostałe cztery planety są zbudowane z gazów , mają większe rozmiary od planet skalistych oraz posiadają własne pierścienie satelitarne.
Znanych jest też ponad 400 planet pozasłonecznych, liczba ta stale rośnie.

W roku 2006 Międzynarodowa Unia Astronomiczna ustaliła definicję planety w Układzie Słonecznym, na skutek tego Plutona przestano traktować jako planetę. Definicja planety w Układzie Słonecznym według Międzynarodowej Unii Astronomicznej brzmi następująco: planeta jest ciałem niebieskim, które:
(a) znajduje się na orbicie wokół Słońca,
(b) ma wystarczającą masę, aby własną grawitacją pokonać siły ciała stałego tak, aby wytworzyć kształt odpowiadający równowadze hydrostatycznej (prawie okrągły) oraz
(c) wyczyściło przestrzeń w pobliżu swojej orbity.

W 2006 roku 24 sierpnia na kongresie Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Pradze oficjalnie ustalono definicje planety w Układzie Słonecznym. Zgodnie z ta definicją planetę uznaje się za ciało niebieskie, które znajduje się na orbicie wokół słońca oraz posiada wystarczającą masę, by własną grawitacją pokonać siły ciała sztywnego. Te ciało musi także oczyścić sąsiedztwo swojej orbity z innych względnie dużych obiektów. Trzeba podkreślić to, że obiekty niespełniające trzeciego warunku i niebędące księżycami są nazywane planetami karłowymi. Małe ciała Układu Słonecznego to obiekty niespełniające trzeciego i drugiego warunku. W starożytności terminem ?planeta? określano siedem jasnych ciał : Wenus, Merkury, Mars, Saturn, Słońce, Księżyc oraz Jowisz. Uważano ze poruszają się one na niebie względem gwiazd. W nowożytnych czasach naturę planety przypisano ziemi, natomiast wraz z rozpowszechnieniem się poglądu heliocentrycznego wykluczono z grona siedmiu jasnych ciał Słońce oraz Księżyc. W 1781 roku odkryto siódma planetę Uran, po 1851 roku ciała niebieskie krążące między orbitami takie jak Ceres, Pallas, Westa zaczęto określać jako planetoidy. Naukowcy od dawna wskazują na to, że oprócz planet Układu Słonecznego istnieją również planety pozasłoneczne. W 1992 roku ogłoszono odkrycie pierwszych planet krążących wokół pulsara. W następnych latach odkryto wiele innych planet obiegających odległe gwiazdy. Wszystkie planety krążą wokół słońca w tym samym kierunku - przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Jak wiadomo okres obiegu planety, czyli rok zależny jest od odległości planety od Słońca - im dalej położona jest planeta, tym dłużej krąży wokół gwiazdy centralnej i dłuższy dystans musi pokonać i wolniej porusza się po orbicie.



Zobacz także
  • gwiazda neutronowa

    Gwiazda w końcowym etapie swojej ewolucji, zbudowana ze zdegenerowanych neutronów [tj. takich, że nie podlegają one statystyce Maxwella-Boltzmanna, a stosuje się do nich statystykę kwantową],...

  • Teleskop

    łac. Telescopium, dop.łac. Telescopii, oznaczenie skrótowe: Tel Niewielki, mało wyraźny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce niewidoczny. Znajduje się na południe od Korony Południowej i...

  • Desdemona

    Księżyc Urana, piąty wg kolejności rosnącej od planety. Odkryty w 1986 roku przez VOYAGERA 2. Wielka półoś orbity 62.659 km, okres orbitalny 0,474 dnia, promień 29 km. Desdemona jest żoną Otella w...

  • Wzór na pole prostopadłościanu

    Prostopadłościan to równoległościan. Dwie dowolne ściany prostopadłościanu są do siebie prostopadłe albo równoległe, ponad to posiada on 8 wierzchołków, 6 ścian oraz 12 krawędzi. Pole całkowite...

  • aberracja sferyczna

    Wada soczewki o powierzchni sferycznej, polegająca na tym, że promienie świetlne załamywane w okolicach środka soczewki oraz w pobliżu jej brzegów skupiają się w różnych ogniskach.