Money.plTechnologieNauka i wiedzaEgzaminyMaturaJęzyk kaszubski 2006Arkusz - poziom rozszerzony cz. II

Arkusz - poziom rozszerzony cz. II

Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja MOK-R2A1P-062 EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA KASZUBSKIGO Arkusz II ARKUSZ II MAJ ROK 2006 POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy 130 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 11 stron. Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu zespołu nadzorującego egzamin. 2. Pisz czytelnie. Używaj długopisu/pióra tylko z czarnym tuszem/atramentem. 3. Nie używaj korektora, a błędne zapisy przekreśl. 4. Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenie. 5. Możesz korzystać ze słowników. 6. Wypełnij tę część karty odpowiedzi, którą koduje zdający. Nie wpisuj żadnych znaków w części przeznaczonej dla egzaminatora. 7. Na karcie odpowiedzi wpisz swoją datę urodzenia i PESEL. pola odpowiadające cyfrom numeru PESEL. Błędne Zamaluj zaznaczenie otocz kółkiem i zaznacz właściwe. Życzymy powodzenia! Za rozwiązanie wszystkich zadań można otrzymać łącznie 70 punktów część I - 20 część II - 20 część III - 30 Wypełnia zdający przed rozpoczęciem pracy PESEL ZDAJĄCEGO KOD ZDAJĄCEGO 2 Egzamin maturalny języka kaszubskiego Arkusz II Arkusz składa się z trzech części: część I arkusza to test leksykalno - gramatyczny, część II - test sprawdzający rozumienie czytanego tekstu. W tych częściach zakreśl poprawne odpowiedzi. Część III arkusza zawiera oryginalny tekst w języku kaszubskim, który należy przetłumaczyć na język polski. Tekst tłumaczenia napisz w miejscu na to przeznaczonym. Część I - TEST LEKSYKALNO-GRAMATYCZNY Zadanie 1. (2 pkt) Jaki proces językowy obrazują następujące formy czasowników stójkôj, nie płaczkôj, wezkôj? A. B. C. D. Zdrobnienia. Zapożyczenia. Zgrubienia. Upodobnienia. Zadanie 2. (2 pkt) W czasownikach: wza, mia, da, chca zakończenia -?ła lub -ała uległy A. B. C. D. udźwięcznieniu. ściągnięciu. upodobnieniu. wszystkim wymienionym wyżej procesom. Zadanie 3. (1 pkt) W zdaniu: Czë Wë môce czas słowo Wë - jest A. B. C. D. formą grzecznościową. zaimkiem przymiotnym. przyimkiem. wskaźnikiem zespolenia. Zadanie 4. (2 pkt) Konstrukcję: To je b?ten szëk? - należy przetłumaczyć: A. B. C. D. To jest obok porządku. To jest mało ważne. Tego szukaj na dworze. To przechodzi wszelkie pojęcie, wyobrażenie. Zadanie 5. (1 pkt) É stosuje się w pisowni końcówek przymiotników: A. B. C. D. mianownika l. poj. rodzaju nijakiego i mianownika l. mn. rodzaju niemęskoosobowego. mianownika l. poj. rodzaju męskiego i narzędnika l. mn. rodzaju niemęskoosobowego. miejscownika l. poj. rodzaju nijakiego i mianownika l. mn. rodzaju męskoosobowego. miejscownika l. poj. rodzaju żeńskiego i dopełniacza l. mn. rodzaju męskoosobowego. Egzamin maturalny języka kaszubskiego Arkusz II 3 Zadanie 6. (1 pkt) W zdaniu: Wiater, co wczora wiôł, przewrócył drzewa.- słowo co jest A. B. C. D. zaimkiem pytajnym zaimkiem przysłownym. przyimkiem. partykułą. Zadanie 7. (1 pkt) Literę h w kaszubszczyźnie pisać można lub nie na początku określonych wyrazów, np. (h)alac, (h)arfa, (h)eltka ,(h)opkac itp., w zależności od znanej mówiącemu lokalnej odmiany kaszubszczyzny, co oznacza A. B. C. D. zakaz używania h. dobrowolność w zakresie używania h. nakaz używania h. żadne z powyższych. Zadanie 8. (2 pkt) Podane postaci rzeczownika: dómk - domek, dómka - domku - obrazują A. B. C. D. derywację wsteczną. brak formantu. skróconą podstawę słowotwórczą w wyrazach kaszubskich. brak w kaszubszczyźnie tzw. e ruchomego. Zadanie 9. (1 pkt) W podanych parach wyrazów: niesc - nios?, wiezc - wioz? - zachodzi A. B. C. D. udźwięcznienie. przegłos. ubezdźwięcznienie. uproszczenie. Zadanie 10. (1 pkt) W jednej z grup wyrazów użyto głoski ë zgodnie z obowiązującymi zasadami pisowni. Wybierz tę grupę. A. B. C. D. cëczer checz dësza cëż mec rëba sëwi bec sëła medło rëczec mëc 4 Egzamin maturalny języka kaszubskiego Arkusz II Zadanie 11. (1 pkt) Kaszubskim formom wyrazów: warbel, bardówka, gard - odpowiadają polskie: wróbel, brodawka, gród. Wyrazy te obrazują obecność w kaszubszczyźnie A. B. C. D. grupy TłoT. prasłowiańskiej grupy TarT. przegłosu. reliktycznej grupy oł. Zadanie 12. (2 pkt) Podanym czasownikom: jém - jem, jé - je - odpowiadają następujące tłumaczenia na język polski: A. B. C. D. jem - jestem, jestem - jem, jest - je, im - jestem, je - jest. jest - je. je - jestem. jej - je. Zadanie 13. (1 pkt) Zaznacz tę grupę wyrazów, w której wszystkie wyrazy zawierają kaszubienie: A. B. C. D. szczëka, szczekac, brz?czi dzéń, stół, zëmny zymk, lesny, szczotka dzys, zëma, sëła Zadanie 14. (1 pkt) Głoski o, u są labializowane wewnątrz wyrazów po następujących wszystkich spółgłoskach A. B. C. D. p, b, t, d, s, z, j, h p, b, k, g, ch, w, f, m w, f, b, p, m, n, c, d f, w, t, d, h, j, k, l Zadanie 15. (1 pkt) Konstrukcja jem widzôł reprezentuje A. B. C. D. archaiczny czas przeszły. czas przyszły. czas przeszły prosty. żaden z powyższych. Egzamin maturalny języka kaszubskiego Arkusz II 5 Część II - ROZUMIENIE CZYTANEGO TEKSTU Przeczytaj uważnie tekst, a następnie odpowiedz na pytania. Odpowiedzi szukaj tylko w podanym tekście. Bolesław Bork Gromica Min? G?dë, Sylwestra, Trzech Króli, a tu ju trzeba mëslëc ? Gromiczny. Gromicznik je za dwiérzama, a Matczi B?sczi Gromiczny je zarô na p?czątk? miesąca. Nasza ómama ?d dłëgszég? czasu dop?minô s? nowi gromicë, b? ta stôrô wëpôlëła s? prawie czësto, jak béł nen wiôldżi grzm?t, chtëren warôł prawie całi dzéń. Jesz przed b?rzą ópapa ?bchôdôł b?dinczi z zapôloną gromicą, żebë ?chronic je ?d ?derzeniô. A jak grzm?t nadeszedł, p?stawił swiéc? w môłim ?czenk?, b? z ti stronë nadcyga gromówka. Tam ?na s? dopôlëła. - A skądka jô wezn? nową gromic?? - pitôł s? Antón rok tem? wżeniałi w n? famili?. - P?dzesz na Kôrczowiszcze do stôrég? Wawrzóna, tam gdze w ?gródk? stoji wiele pleconków z pszczołama. ?n jesz robi dobré gromice z prôwdzëwég? w?sk? - ?bjasniła swégo z?ca nasza mëma. - Przëniesesz téż nama jedn?, b? ta, co më mómë, robi s? ju krótkô - wsp?mnął tatk ë dôł m? pi?c złotëch. Na Gromiczną tatk z Antón? zaprzëglë k?nie w wasąg ë ? p?rénôszk jachelë më do k?scoła, żebë s? wësp?wiadac, b? jak człowiek je bez grzéch?, to na t? gromic? spadnie wi?cy b?sczich łask ë ta swiéca lepi chroni ?d wszelejaczég? zła. Taczé bëło zdanié naszi ómë. P? mszi swi?ti ksądz prob?szcz p?kropił zapôloné swiéce. Tatk z mëmką trzimelë sw?j? gromic?, a ómama ze mną sw?j?, b? ópapa je ju krëchi ë do k?scółka s? ju nie wëbiérô. K?le p?dpôłnika jedzemë dodom, a mróz trzimô, że jaż w ?szë szczipie, wasąg chrz?szczi na snieg?, a k?niszczóm jidze dôka z pësków. - Takô p?g?da dobrze przep?wiôdô - rzekł tatk. - Môsz prôwdą - przëtwierdza m? ómama. - Jak na Gromiczną mróz, szëkôj w żniwa wiôldżi wóz - przëp?mnia przësłowié mëma. - A jak na Gromiczną taje, biédné b?dą ?rodzaje - domëslôł jem s? jesz taczé przësłowié. - W dôwnëch czasach gromice chroniłë lëdzy przed wilkama, chtërne napôdałë lëdzy w lasach. Tej téż w drog? ?ni zabiérelë je ze sobą, a jak zmërkelë wilczëska, zapôliwelë je ë trzimelë wësok nad głowama - przëp?mn? stôré dzeje nasza ómama. - Ómk?, a jak béł wiater, to gromice zgasłë ë co tej? - Wiész, wnuczk?, lëdze wiedzelë téż na to rad?. Zabiérelë ze sobą szklané cël?drë ?d latarniów ë nima przëkriwelë swiéce - dop?wiedza nasza starka. Jak ópapa zaniemógł czësto, domôcy na zmian? nacérelë jeg? sp?chłé nodżi tą gromicą ë to dôwało m? ?lg?. Nacérelë téż jeg? krziże, b? ni mógł przewrócëc s? w łóżk?. Robilë to tą stôrą gromicą, b? tëch nowëch bëło jima szk?da. - Widzysz, wnuczk?, ta gromica je zrobionô z w?sk?, a w?sk zbiérałë pszczółczi z kwiatów, a kwiôtczi doch są do lékarzeniô. Jak të jes ch?ri, mëma robi cë herbat? z lëstków ?d kwiatów - taką nô?czk? da mie ómama, b? widza, że jô na to całé lékarzenié gromicą zdrzôł bez przek?naniô. - A jô mëslôł, że to bëłë jaczész czarë ab? g?sła. Jak ópapa ju nie wiedzôł bëlno, co s? wkół nieg? dzeje, dostôł do trzimaniô w r?ce zapôloną gromic?. Żebë m? ?na nie wëpadła z r?czi, chtos m?szôł przë nim bëc, żebë nie zapôlëłë s? czas? pierznë. Jô téż miôł sw?j? służb? przë stark?. Spiéwôł jem m? tak letk? k?scelné piesnie ë to dôwa m? sp?kój. 6 Egzamin maturalny języka kaszubskiego Arkusz II To bëło we wtórk p? p?dwieczórk?. Starka zw?ła wszësczich do sw?ji jizbë, b? ópa zaczął tak cz?żk? dëchac. - Ópa je w k?nanim - ?bznôjmia wszëtczim. Całô familia zacz? ?dmawiac różeńc ë jiné m?dlëtwë. Ómama trzima m?cno gromic? w zacësniony r?ce starka. Płomiéń bił prosto w gór?. - Niech ten gromiczny wid prowadzy cebie do nieba - p?wtôrza co jaczisz czas. - Amen - wszëscë k?ńczëlë t? prosb? naszi starczi. ? smrok? dësza ?leca ze stark?, a gromica bëła zgaszonô. Sk?ńczëła sw?j? służb?. B?lesław B?rk, Gromica, [w:] Lesôcczé p?wiôstczi ë jiné dokôzë, Wejerow? 2002 Zadanie 16. (2 pkt) Tematem tekstu jest A. B. C. D. wyjaśnienie znaczenia słowa gromnica. przedstawienie procesu dystrybucji gromnic. znaczenie gromnicy w życiu Kaszubów. ostrzeżenie przed stosowaniem gromnic. Zadanie 17. (1 pkt) Wymienione w pierwszym akapicie święta: G?dë, Trzech Króli, Gromicznô należą do okresu świąt: A. B. C. D. Bożego Narodzenia. Wielkanocy. Wszystkich Świętych. Zielonych Świąt. Zadanie 18. (2 pkt) Czy słowo gromicznik w zdaniu Gromicznik je za dwiérzama znaczy tyle, co A. B. C. D. handlarz świec. miesiąc luty. człowiek lubiący ,,sypać gromami". polski świecznik. Zadanie 19. (1 pkt) Ópapa i ómama to A. B. C. D. ojciec i matka. wujek i ciocia. stryj i stryjenka. dziadek i babcia. Egzamin maturalny języka kaszubskiego Arkusz II 7 Zadanie 20. (2 pkt) Nadawcę tekstu nazwiemy A. B. C. D. narratorem 1-osobowym. narratorem 3-osobowym. autorem. podmiotem lirycznym. Zadanie 21. (1 pkt) Wypowiedzenie Jak ópapa zaniemógł czësto... oznacza A. B. C. D. gdy dziadek zaniemówił. gdy dziadek osłabł zupełnie. gdy dziadek słabł często. gdy dziadek zapominał często. Zadanie 22. (2 pkt) Które tłumaczenie zdania A k?niszczóm jidze dôka z pësków jest poprawne: A. B. C. D. a konikom idzie piana z pysków. a koniom zarzucono koce na pyski. a koniskom paruje z pysków. a koniom czuć z pysków. Zadanie 23. (1 pkt) Wierzenia związane z gromnicą narrator przyjmuje: A. B. C. D. z radością. z przerażeniem. Bez wątpienia. Bez przekonania. Zadanie 24. (1 pkt) Gromnica w przedstawionym tekście jest nieodłącznym atrybutem A. B. C. D. narodzin. wesela. umierania. świąt. Zadanie 25. (1 pkt) Narrator, mówiąc w tekście o gusłach, ma na myśli A. B. C. D. zabobony. gusta. gęśle. żadne z powyższych. 8 Egzamin maturalny języka kaszubskiego Arkusz II Zadanie 26. (2 pkt) W zdaniu: Mróz trzimô, że jaż w ?szë szczipie, wasąg chrz?szczi na snieg?, a k?niszczóm jidze dôka z pësków.- narrator poprzez użycie zgrubienia k?niszczóm wyraża A. B. C. D. radość z powodu jazdy saniami. pejoratywny stosunek do koni. współczucie dla koni. obawę o bezpieczeństwo jadących. Zadanie 27. (1 pkt) Zacytowane w tekście przysłowia są związane z A. B. C. D. przepowiadaniem pogody. przepowiadaniem przyszłości. przepowiadaniem szczęścia. przepowiadaniem nieszczęścia. Zadanie 28. (1 pkt) Według słów narratora pozytywne działanie gromnicy powinno zostać wsparte A. B. C. D. postem. jałmużną. umartwieniem. spowiedzią. Zadanie 29. (1 pkt) Słowo p?dpôłnik w zdaniu: K?le p?dpôłnika jedzemë dodom...- oznacza A. B. C. D. drugie śniadanie. podwieczorek. obiad. deser. Zadanie 30. (1 pkt) Słowo przëtwierdza w zdaniu: Môsz prôwd? - przëtwierdza m? ómama.- znaczy A. B. C. D. przymocowała. przetłumaczyła. przytaknęła. zaprzeczyła. Egzamin maturalny języka kaszubskiego Arkusz II 9 Część III - PRZEKŁAD TEKSTU Dokonaj przekładu podanego tekstu na język polski Ale jô ?stôł, jakbë mie nico zatrzimało i zdrzôł dali na ten p?stk?wi swiat. To ?n béł ten sóm, le tak môłi mie s? terô zdôwôł, czej za dzecka béł mie dużim swiat?. Za chwil? naszła białka a jô p?znôł, że to Marta. Tak jô wstôł i szedł ji naprocëm. Dwaji knôpicë trzimelë s? ji szërtucha. - Nie bójta s?! - rzekła ?na do nich. - To je Rem?s, co jak wa rósł tu na tim p?stk?wiu. Nie p?wiôdałam jô wama tëli razy, jak ?n, môłi biwszë, jak wa, dobéł na G?lijace? Tej dała mie r?k?. A ma sobie zdrzała w ?czë, ale nie wiedzała, co p?wiedzec. B? miedzë nama stojała długô droga żëcô, a ma na ji dw?ch procëmnëch k?ńcach. R?k? p?dac sobie m?głasma, ale dësze stojałë dalek? ?d sebie. - Rem?s! - rzekła ?na. - Z tëch, cos të znôł na p?stk?wiu, żëje le pón i pani. Króm nich jô i mój chłop Môrcën. Ale tobie s? jesz słëchô zôpis? stôri zégar z czeladny. Marcyjanna przed smiercą zlécëła, bë g? tobie dac. Ale ?n z ji smiercą ?przestôł ch?dzëc. Jô cë g? przënies?, żelë chcesz. - Przëniesë mie g?, Marto! Jô g? p?stawi? w m?ji jizdebce, żebë dali p?łikôł czas i mie przëbôczôł lata na p?stk?wiu. Chto wié, czë ?ne nie bëłë króm wszëstczég? nôszczestlëwszé w m?jim żëcu! Zégar ten terô wisy w m?ji jizdebce i p?łikô czas zarëdzewiałą gôrdzelą jak dôwni. Ale z nim przëniósł jem so ch?rosc, chtërna mie na dłudżé tidzénie p?łożëła na łóżk?, jakbë mscëc s? chcôł za to, żem przez te dłudżé lata ? nieg? nie dbôł. P?zérôł na mie, jak dôwni na p?stk?wiu, a p?kąd jô leżôł w g?rączce, ?p?wiôdôł mie dôwné m?je dzeje na p?stk?wiu. A. Majk?wsczi, Żëcé i przig?dë Rem?sa, Gdańsk 1997. ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... 10 Egzamin maturalny języka kaszubskiego Arkusz II ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... Egzamin maturalny języka kaszubskiego Arkusz II 11 BRUDNOPIS










Komisje Egzaminacyjne - dane teleadresowe